Ngày 11/1, Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) Jerome Powell xác nhận rằng các công tố viên liên bang đã chính thức mở cuộc điều tra hình sự liên quan đến lời khai của ông trước Quốc hội Mỹ. Diễn biến này làm dấy lên những lo ngại nghiêm trọng về sự độc lập của Fed cũng như vai trò của chính sách tiền tệ trước sức ép chính trị ngày càng gia tăng.

Bộ Tư pháp gửi trát triệu tập đại bồi thẩm đoàn

Trong một video đăng tải trên tài khoản X chính thức của Fed, ông Powell cho biết Bộ Tư pháp Mỹ đã gửi trát triệu tập của đại bồi thẩm đoàn tới Fed vào ngày thứ Sáu, với khả năng dẫn đến truy tố hình sự.

Theo lời ông, cuộc điều tra liên quan đến phiên điều trần trước Ủy ban Ngân hàng Thượng viện vào tháng 6 năm ngoái, trong đó ông trả lời các câu hỏi về dự án cải tạo trụ sở Fed tại Washington – một dự án được cho là có thể kéo dài nhiều năm và tiêu tốn chi phí lớn.

Powell: Cuộc điều tra xuất phát từ động cơ chính trị

Chủ tịch Fed cho rằng việc bị điều tra không đơn thuần là vấn đề pháp lý, mà cần được đặt trong bối cảnh áp lực chính trị kéo dài từ chính quyền Tổng thống Donald Trump.

Ông nhấn mạnh rằng Fed luôn thiết lập lãi suất dựa trên đánh giá tốt nhất về lợi ích của công chúng, chứ không phải làm theo mong muốn của Tổng thống hay bất kỳ cá nhân nào trong chính quyền.

“Không ai, và chắc chắn không phải Chủ tịch Fed, đứng trên pháp luật. Nhưng hành động chưa từng có tiền lệ này cần được nhìn nhận trong bối cảnh rộng hơn, với các mối đe dọa và sức ép liên tục từ chính quyền,” ông Powell nói.

Mâu thuẫn kéo dài giữa Trump và Fed

Trong năm qua, Tổng thống Trump nhiều lần công khai chỉ trích Fed và cá nhân ông Powell vì không cắt giảm lãi suất nhanh và mạnh như ông mong muốn. Tổng thống Mỹ từng:

  • Đe dọa kiện và sa thải Chủ tịch Fed
  • Thông báo sa thải Thống đốc Fed Lisa Cook, dù quyết định này sau đó bị Tòa phúc thẩm liên bang tại Washington chặn lại

Tháng 7/2025, ông Trump thậm chí trực tiếp đến thăm dự án cải tạo trụ sở Fed, nơi ông tranh cãi gay gắt với Powell trước máy quay truyền hình về chi phí xây dựng.

Dự án cải tạo trụ sở Fed trở thành tâm điểm tranh cãi

Trong một bài đăng trên nền tảng Truth Social, Tổng thống Trump chỉ trích Chủ tịch Fed quản lý “quá tệ” khi chi tới 3 tỷ USD cho dự án mà theo ông “lẽ ra chỉ cần 50 triệu USD”.

Sau đó, Nhà Trắng xác nhận đang xem xét và điều tra chi phí cải tạo này, và đây được cho là một trong những yếu tố dẫn tới cuộc điều tra hình sự hiện tại.

Lo ngại lớn về sự độc lập của chính sách tiền tệ

Trong video ngày 11/1, Powell đặt ra câu hỏi cốt lõi:

“Vấn đề ở đây là liệu Fed có thể tiếp tục thiết lập lãi suất dựa trên các điều kiện kinh tế, hay chính sách tiền tệ sẽ bị chi phối bởi áp lực hoặc sự đe dọa mang tính chính trị.”

Nhận định này phản ánh nỗi lo ngày càng gia tăng trong giới tài chính rằng sự độc lập của Fed, vốn là trụ cột của hệ thống tiền tệ Mỹ, đang đứng trước thử thách nghiêm trọng.

Cuộc điều tra do công tố viên liên bang tại Washington phụ trách

Trước đó, New York Times dẫn các nguồn tin thân cận cho biết cuộc điều tra đối với Powell do Văn phòng Công tố viên Mỹ tại Đặc khu Columbia phụ trách. Tuy nhiên, chi tiết cụ thể về các cáo buộc tiềm năng hiện vẫn chưa được công bố.

Thượng nghị sĩ Mỹ phản đối mạnh mẽ cuộc điều tra

Thượng nghị sĩ Thom Tillis, thành viên Ủy ban Ngân hàng Thượng viện Mỹ, đã lên tiếng chỉ trích gay gắt cuộc điều tra đối với Chủ tịch Fed.

Ông tuyên bố sẽ:

  • Phản đối việc phê chuẩn người kế nhiệm Powell do Tổng thống Trump đề cử
  • Phản đối bất kỳ ứng viên nào khác vào Hội đồng Thống đốc Fed
    cho đến khi vấn đề pháp lý này được làm rõ hoàn toàn.

“Không còn nghi ngờ gì nữa. Các cố vấn trong chính quyền Trump đang tích cực thúc đẩy việc chấm dứt sự độc lập của Fed. Giờ đây, sự độc lập và uy tín của Bộ Tư pháp cũng đang bị đặt dấu hỏi,” Tillis nhận định.

Nhiệm kỳ của Powell và những bất ổn phía trước

Nhiệm kỳ Chủ tịch Fed của Jerome Powell sẽ kết thúc vào tháng 5/2026, tuy nhiên ông vẫn sẽ là thành viên Hội đồng Thống đốc Fed đến năm 2028.

Cuộc điều tra hình sự diễn ra đúng thời điểm nhạy cảm, khi thị trường toàn cầu đang theo sát từng động thái chính sách của Fed. Diễn biến này không chỉ ảnh hưởng đến cá nhân ông Powell, mà còn có thể tạo ra hệ lụy sâu rộng đối với niềm tin vào hệ thống tài chính và tiền tệ của Mỹ.