Giao thức mạng xã hội phi tập trung Farcaster vừa công bố một quyết định gây chấn động cộng đồng Web3: hoàn trả toàn bộ 180 triệu USD vốn đầu tư mạo hiểm đã huy động trong gần 5 năm qua, đồng thời xác nhận giao thức sẽ tiếp tục hoạt động dưới quyền sở hữu mới của Neynar.

Theo thỏa thuận, Neynar đã mua lại toàn bộ Farcaster từ Merkle Manufactory, đội ngũ sáng lập ban đầu. Thương vụ bao gồm mọi thành phần cốt lõi của dự án, từ hợp đồng giao thức, mã nguồn, ứng dụng frontend, Warpcast, cho đến bot tạo token Clanker – một trong những công cụ phổ biến trong hệ sinh thái Farcaster.

Đồng sáng lập rút lui, cộng đồng phản ứng dữ dội

Cùng với thông báo trên, Dan Romero – đồng sáng lập Farcaster – xác nhận sẽ từ chức và chuyển sang theo đuổi một dự án mới. Quyết định bán Farcaster cho Neynar ban đầu đã vấp phải làn sóng chỉ trích mạnh mẽ từ cộng đồng.

Nhiều ý kiến nghi ngờ rằng Merkle Manufactory có thể đã âm thầm hoàn tiền cho các quỹ đầu tư trước khi thương vụ diễn ra, làm dấy lên lo ngại về tính minh bạch. Bên cạnh đó, phần lớn chỉ trích tập trung vào việc đội ngũ sáng lập đã huy động được hàng trăm triệu USD nhưng không xây dựng được một sản phẩm đủ sức cạnh tranh thực tế.

Không ít bình luận cho rằng mô hình mạng xã hội Web3 mang tính viển vông, khó có khả năng thay thế các nền tảng tập trung đã thống trị thị trường như X (Twitter), Facebook hay Instagram – nơi người dùng đã bị khóa chặt bởi hiệu ứng mạng lưới.

Hoàn tiền 180 triệu USD để xoa dịu nghi ngờ

Một ngày sau cao trào phản ứng, Dan Romero chính thức xác nhận Merkle Manufactory sẽ hoàn trả toàn bộ 180 triệu USD cho các quỹ đầu tư mạo hiểm. Động thái này được xem là nỗ lực xoa dịu lo ngại về động cơ thương vụ và trách nhiệm tài chính của đội ngũ sáng lập.

Trong bài đăng trên X, Romero nhấn mạnh rằng Merkle đã quản lý nguồn vốn một cách thận trọng trong suốt 5 năm, đồng thời khẳng định đây không phải là một thương vụ “exit trong im lặng”.

Trái với những đồn đoán về khả năng “đóng cửa”, Romero cũng khẳng định Farcaster sẽ tiếp tục hoạt động bình thường. Theo số liệu được công bố, giao thức ghi nhận khoảng 250.000 người dùng hoạt động hàng tháng trong tháng 12/2025, cùng với hơn 100.000 ví đã được cấp vốn.

Neynar xoay trục: bỏ giấc mơ mạng xã hội đại chúng

Dưới quyền sở hữu mới, Neynar không có ý định biến Farcaster thành đối thủ trực tiếp của các mạng xã hội truyền thống. Thay vào đó, chiến lược sắp tới sẽ tập trung vào nhà phát triển và hạ tầng, coi Farcaster như một lớp nền cho các ứng dụng Web3 xã hội.

Một roadmap mới hướng tới cộng đồng builder đang được chuẩn bị công bố, phản ánh sự thay đổi tư duy: từ “mạng xã hội cho mọi người” sang “hạ tầng xã hội cho Web3”.

Các phân tích độc lập chỉ ra rằng Farcaster đã gặp khó khăn trong việc mở rộng người dùng với mô hình social-first. Dù từng được cộng đồng Web3 săn đón và huy động vốn lớn, nền tảng này không đạt được tăng trưởng bền vững như kỳ vọng ban đầu. Ở thời điểm hiện tại, dự án đang xoay trục sang ví và tiện ích on-chain, với Warpcast là trung tâm trải nghiệm chính.

Một chương mới cho SocialFi

Việc Farcaster hoàn tiền cho nhà đầu tư và chấp nhận đổi chủ cho thấy kỷ nguyên “đốt tiền mua narrative SocialFi” đang dần khép lại. Thay vào đó, các dự án buộc phải chứng minh giá trị hạ tầng, khả năng phục vụ developer và tính bền vững thực tế.

SocialFi chưa chết, nhưng rõ ràng ảo tưởng về việc thay thế Facebook hay X đã phai nhạt. Con đường phía trước, nếu có, sẽ là những nền tảng nhỏ hơn, chuyên biệt hơn – nơi mạng xã hội trở thành một lớp hạ tầng Web3, chứ không còn là giấc mơ đại chúng hóa bằng mọi giá.